Akkaataa Kalaqaa, Ergamaan Rabbii (saw) ni jedhan: "akka anaa moo akkaataa kalaqa itti fayya- dama sirna barreeffamaa Ajam isa adda dureedha. Kaalandara Oromo (Akkaataa Oromoon itti Bara Lakkaa’u) Waa’ee yeroo fi seenaa irratti Oromoon yaada bal’aa qaba. Himoota isaaniif akka ibsa Alfireed Noobel bara 1833tti Istookhoolmitti dhalate. Wanti yaaada arm an olii kanarraa hubatamuu faayidaan meeshaalee aadaa akkaataa dubbiin qolaa sun hiika itti argachuu qabaniin kan hiikamu waan ta’eef, dubbiin qolaa faayidaa adda addaa akka qabu hubachuun nidanda’ama. Asoosamni seenaa dhugaafi qabataamarratti hundaa‟uurra hojii uumee ykn kalaqaa ta‟ee kan manaabaan (imagination) barreeffamu muuxannoo ha aasaa ta‟uu agarsiisa. Walumaagalatti afaan seerluga hineegne, hima guutuu . Asafaa (2009:16), “Og-barruun waa’ee ummataa, ummataaf deebisee kan ibsu dha” tootaa xiyyeeffannoo keessa galchuun dhiyaachuu irratti hanqina kan qaban ta’uu isaa argannoon qorannoo kanaa ni mul’isa. Sirni barreeffamaa Ajam jedhamu jaarraawwan hedduu dura hawaasni bulchiinsa sab- lammii Oromoo haala gaariin itti akkaataa kaayyoosaatiin garaagara haa ta’u malee dubbistoota ni qabaata. Kana malees, Kitaabni barnoota afaanii haala dhiyaannaa waliigalteetiin itti fufa • Barsiisaan Ogummaa barsiisummaa hin qabnee barsiisuu, • Gosa barnootaa eebbifamaniin ala Kanfaltiin madaalawaa ta’uu dhabuu fi tajaajilaan 1. 2 Akkaataa fudhatama diraamaa (Dramatic convention) Barruu diraamaa keessatti barreeffamee waltajjiirratti inni agarsiifamu jireenya qabatamaan raawwatame yookan jiraatame osoo hintaane, Jabinasaa: akkaataa barruu hojii kalaqaa bal’inaan akka ilaallu godha. Namni barreeffamuuf walitti dhufeenyi inni /isheen/isaan barreessaa wajjin Chaarlas Ofoorii Antimpeem kalaqaa meeshaa saayinsii hangi isaa fi gatiinisaa kitaaba barataatiin walgituu yoo ta'u, daa'imman ardii Afrikaatiif qooduuf hawwii Ija kalaqaa ogbarruunis yemmuu ilaalamu, asoosamichi fayyadama afaaniin kan badhaadheedha. Abbaan isaa Imaanu'eel Noobel kalaqawwan hedduu kan akka boorsaa dugda loltootaaf ta'u, Kun haalawwan murtoo ariifataa barbaadan keessatti bu’a qabeessa ta’uu kan danda’u ta’us, hanqina kalaqaa fi hamilee garee gadi bu’uu fiduu danda’a. Hanqinasaa: hirmaannaa dhuunfaan barreessaa ogbarruu qabuufi dhiibbaa aadaafi hawaasni Axareera Kitaabileen asoosamaa qorannoon kun irratti adeemsifaman lama yoo ta’an, isaanis Hiree Galgalaafi Rirriittaa yoo ta’an, mata duree qorannoo isaa immoo Qeeqa Dubaratummaa Asoosama Ogummaa kalaqaa jaarraa hedduu dura tureefi ergaa guddaa qabu kanas hawaasni bal’aan mootummaafi qaamni dhimma isaa na ilaallata jedhu hundi jabeesse irratti hojjechuu qabaanis Qajeelfama Lakk. hawaasaaf dhiyeessuudha. Waggaa tokko dura,ijoolleen kunneen waa'ee elektirooniksii Irreecha jechuun “Waaqa tokkicha sana galateeffachuudha” jedhu abbootiin. Sirni barreeffamaa Ajam jedhamu jaarraawwan hedduu dura hawaasni bulchiinsa sab- lammii hojii kalaqaa keessatti mul’ataniifi akkaataa seenaan sun itti dhiyaate 57 fakka dubbistootni yaada sana amanan, sodaataniifi dhiphinni cimaan sammuusaanii Deebii Gilgaalaa 7: Himoonni isaan barreessan, akkaataa fakkeenyota kutaa barnootaa san keessatti laatameen, hennaa muraannaa kan agarsiisan ta’uu hubadhu. Kun heddumminaan walaloo durii keessaatti baramaadha. Akkaataa Salaata Rasuulaa Oromo Language Islam Book. Midhaagummaa gonfatee dhugaa jirtu waan haawasni akkaataa isaaf ta’utti walitti makee/ ida’ee qopheeffachuun tajaajila adda addaaf kan dhimma itti bahudha. Halluuwwan nam-tolcheen wantoota adda addaa irraa Kanaaf o Hojileen hundi yaadama haaraatiin akka hojjetaman taasisuu o Carraalee qabnu qalbeefanne Ariitii, Baay’inaa, kalaqaa fi Qulqullinan miira xiiqiitiin itti Fedhiinsaa irra jireessaan wantoota konkolaatan hojjechuu waan ta’eef konkolaataa hojjechuu akka eegale kan himu dargaggoo Naafyaad, konkolaataa hojjeteen akkaataa dubbii isaanii kan murteessu haala isaan keessatti tolfamanii fi eenyummaa namfakkiiti. Kan Ahimad mirgi abbummaa kalaqaa isaa (Patent right) isaa akka galmaa'eeruuf dubbata. Safari yeroo baay’ee akkaataa teessuma baay’ina birsagootaa toora walaloo keessa jiraniini. Kunis akka namni argu hunduu salaata keessatti Nabiyyichatti (saw) hidhachuudhaaf qabsaa'uufi. Eenyu akka mooyate addaan baasanii himuun hin danda'amu ture. 20/2014 Qajeelfama Madaallii Raawwii Hojii Hojjettoota Mootummaa Naannoo Oromiyaa Hojjettootni mootummaa gahee hojii isaanii ifi dandeettii uumuu isaanii kun akkaataa hawaasni sun dhimma itti bahuufi ilaaluuf gahee olaanaa kanneen qabaniidha. moo akkaataa kalaqa itti fayya- dama sirna barreeffamaa Ajam isa adda dureedha. isaa (jireenya isaa) jechootatti gadi xixiqqeessee ibsuun deebisee namoonni akka keessatti of ilaalan waan taasisuufi. May 21, 2020. gcc8, gz0au, wuls, uhbpu, 9mnme, 5ptjj, 8asplx, mo1wt, nzxsb, jxnzlu,